Karpuz Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Karpuz yetiştiriciliği 4 000 yıldan fazladır kültürü yapılmakta olan önemli bir bahçe bitkisidir. Karpuz Cucurbitaceae familyasından Citrullus cinsine ait tek yıllık bir sebze olup gen merkezi tropikal Afrika’dır. Cucurbitaceae yaklaşık 130 cins ve 900 tür içeren kısmen geniş bir familyadır. Karpuzun yabani formlarının Kuzey Doğu Afrika’da bulunduğundan dolayı orijinin burası olduğu açıklanmaktadır. Ancak, bazı araştırmacılar karpuzun gen merkezinin Anadolu, İran, Orta Asya ve Amerika olabileceğini söyleseler bile, söz konusu bölgelerde karpuzun herhangi bir yabani formu görülmemiştir. Dört alt türü bulunmaktadır: Citrullus lanatus (Thunb.) Matsum ve Nakai, Citrullus colocynthis L. Schrad, Citrullus ecirrhosus Cogn., Citrullus naudinianus (Sond) Hook. (Esquinas-Alcazar ve Gulick 1983) Ancak ekonomik olan türler; Citrullus lanatus ve Citrullus colacynthis’dir. Citrullus lanatus (Thunb.) Matsum ve Nakai, orjini Güney Afrika olan tek yıllık bir bitki olup ülkemizde özellikle İç Batı, Güney ve Güneydoğu Anadolu’da yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ayrıca Güneydoğu Anadolu Bölgesinin kabakgiller familyasının mikro gen merkezi olmasından dolayı Diyarbakır’da yoğun bir karpuz ve diğer kabakgiller türleri yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Karpuz Yetiştiriciliği

Türkiye’de Karpuz Yetiştiriciliği

Karpuz yetiştiriciliği, dünyada ve Türkiye’de oldukça büyük ölçeklerde yapılmaktadır. Dünya genelinde domatesten (182 milyon ton/yıl) sonra 103.9 milyon ton/yıl ile karpuz en çok üretimi yapılan ikinci sebzedir. Karpuz üretiminde lider ülkeler sırasıyla Çin (62.8 milyon ton/yıl), İran (4.11 milyon ton/yıl), Türkiye (4.03 milyon ton/yıl), Hindistan (2.52 milyon ton/yıl), Brezilya (2.24 milyon ton/yıl) ve diğer üretici ülkeler ile devam etmektedir

Türkiye’de karpuz yetiştiriciliği 83.365 ha üretim alanı ile yaklaşık 828 bin ha olan toplam sebze üretim alanının %10’unu oluşturmaktadır ve 12.84 milyon ton/yıl domates üretimden sonra karpuz 3.87 milyon ton/yıl üretimiyle en çok üretilen ikinci sebze olup Türkiye’nin toplam 31 milyon ton/yıl sebze üretiminin %12’sini oluşturmaktadır. Türkiye’de karpuz üretiminin büyük bir kısmı Akdeniz bölgesinde yapılmakta olup bir kısmı örtüaltında yetiştiriciliği yapılmaktadır. Akdeniz bölgesini sırasıyla, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri takip etmektedir. Sırasıyla en büyük karpuz üreticisi olan iller; Adana, Antalya, Bursa, Mersin, Şanlıurfa, Diyarbakır, İzmir, Manisa, Muğla ve Samsun’dur.

Karpuz Yetiştiriciliği

Karpuzun Faydaları

Karpuz besin değeri açısından da zengindir. Karpuz meyvesinde şeker oranı oldukça yüksek miktarda bulunur. Bu şekerin büyük bir kısmı glikozdan oluşur. Karpuzun değerlendirilen kısmında %7 ile %10 oranında çözünebilir kuru madde (SÇKM), A, B ve C vitaminlerinin yanı sıra bir çok mineral madde içermektedir. Karpuz meyvesi yaz döneminde serinletici ve susuzluğu giderici etkisinden dolayı çok tüketilmektedir. Karpuz meyvesinin pembe renkli etli kısmı çiğ olarak tüketilmektedir. Ancak karpuzlu limonata, karpuzlu kek, kavrulmuş karpuz ve karpuz turşusu da başlıca karpuz tüketim yöntemleridir. Ayrıca, çekirdekleri de haşlanarak ve kavrularak çerezlik olarak tüketilmesi yanısıra gıda, kozmetik ve ilaç sanayisinde hammadde olarak kullanılmaktadır.

Karpuz A, B serileri ve C vitaminleri; potasyum, magnezyum, kalsiyum, fosfor ve sodyum mineralleri; likopen, beta karoten, fitofluen, leutin, fitoen ve neurosporen dahil karotenoidler gibi besin değeri olan çeşitli bileşenlere sahiptir. Ayrıca karbonhidratlar, temel ve temel olmayan amino asitler, doymamış yağ asitleri, sağlıklı doymamış yağ asitleri ve su açısından da zengindir. Farmakolojik analizler, C. lanatus’un antioksidan, antienflamatuar, hepatoprotektif, antiplazmodiyal, antigiardial, antidiyabetik, antiülser, analjezik, antimikrobiyal ve laksatif etkilerini ortaya çıkarmıştır (Siddiqui ve ark. 2018). Karpuz mükemmel C vitamini kaynağı olmasının yanısıra Beta, alfa karoten, prolikopen, teta cis likopen, arginine ve citrulline de içermektedir. Karpuz bu organik bileşiklerinden dolayı serbest radikal düşmanı ve antioksidan kaynağı olması yanında ayrıca vazilatör (damar genişleticidir) özelliktedir.

Karpuz Yetiştiriciliği

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir